Đội tàu Trung Quốc tràn xuống vùng biển Việt Nam cào nghêu, đ.e d.ọa h.ủy h0ại môi trường

Đội tàu Trung Quốc tràn xuống vùng biển Việt Nam cào nghêu, đ.e d.ọa h.ủy h0ại môi trường

21/05/2019 21:59
Long Nhất

Sau khi giảm hoạt động giai đoạn 2016-2018, chuyên gia CSIS pha’t hiện những đội tàu đa’nh b.ă’t nghêu Trung Quốc đổ về Biển Đông với số lượng lớn trong sáu tháng qua.

Báo cáo ngày 20/5 của Chương trình Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI), thuộc Trung tâm Ch.i.ế.n lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), cho biết các đội tàu đa’nh b.ă’t nghêu khét tiếng p.h.á h.o.ạ.i môi trường của Trung Quốc đã gia tăng hoạt động tại Biển Đông.

Các đội tàu này thường gồm nhiều tàu nhỏ đi cùng với nhóm các “tàu mẹ” có tải trọng lớn. Ảnh chụp vệ tinh từ cuối năm 2018 cho thấy họ hoạt động thường x.u.y.ên tại bãi cạn Scarborough và quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng Trung Quốc đang chi.ế.m đ.óng và quân sự hóa trái phép.

Tàu khai thác nghêu của Trung Quốc ngang nhiên hoạt động, p.h.á h.o.ạ.i môi trường gần trạm quan s.á.t của nước này. Ảnh: CSIS.

Tác h.ạ.i k.i.n.h h.o.à.n.g đến môi trường Biển Đông

Mô hình đa’nh b.ă’t của các đội tàu pha’ h.ủy diện tích lớn rạn san hô trong vùng biển để khai thác giống nghêu khổng lồ đang có ng.uy cơ t.u.y.ệt ch.ủng.

Những giống nghêu này có thể pha’t triển dài hơn 1 m, nặng hơn 200 kg và sống hơn 100 năm tuổi. Vỏ nghêu được đưa về tỉnh Hải Nam, có thể được bán với giá hàng nghìn USD mỗi cái để chế tác đồ trang sức hoặc tác phẩm điêu khắc.

Chúng được xem là “vàng trắng của đại dương”, được giới nhà giàu Trung Quốc s.ăn tìm, xem là biểu tượng của sự thịnh vượng. Các sản phẩm từ nghêu khổng lồ được tin là mang lại sức khỏe và may mắn cho người dùng, tương tự như ngà voi hay vây cá mập. Ngoài ra, loại vỏ này rất khó để làm giả do có cấu trúc đặc biệt thể hiện quá trình pha’t triển của nghêu, có thể nhìn thấy qua kính hiển vi.

Trong thời gian hoạt động từ năm 2012-2015, những đội tàu khai thác nghêu làm tổn h.ạ.i n.g.h.i.ê.m t.r.ọ.n.g hoặc ph.a’ hủy hoàn toàn ít nhất 28 rạn san hô trên Biển Đông, theo báo cáo của Victor Robert Lee trên chuyên trang phân tích The Diplomat.

Ngư dân Trung Quốc sử dụng chủ yếu phương pha’p đa’nh b.ă’t tàn pha’ các rạn san hô. Họ thả neo tàu, sau đó kéo lê như bồ cào dưới đáy biển, đập vỡ san hô và đào lớp trầm tích để thu hoạch nghêu lớn được dễ dàng. Hoạt động này được tiến hành đồng loạt và lặp đi lặp lại hàng trăm đến hàng nghìn lần, thực hiện bằng các c.ô.ng cụ đa’nh b.ă’t thô sơ, tạo nên những “vế’t s.ẹo” dưới đáy biển. Những dấu vết khai thác có thể nhìn thấy rõ ở các vùng nước nông qua ảnh chụp vệ tinh.

Bụi trầm tích được pha’t hiện ngày 11/4 ở khu vực Đá Bông Bay tại Hoàng Sa cho thấy hoạt động nạo vét và khai thác nghêu của đội tàu Trung Quốc. Ảnh: CSIS.

Hoạt động khai thác của các đội tàu Trung Quốc có tác h.ạ.i môi trường vô cùng n.g.h.i.ê.m t.r.ọ.n.g. Trong pha’n quyê’t tháng 7/2016 vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc liên quan đến vấn đề Biển Đông, tòa trọng tài kết luận Trung Quốc đã vi phạm các quy định của luật pha’p quốc tế về bảo vệ môi trường biển.

John McMacnus, chuyên gia tại Đại học Miami, ghi nhận tính đến năm 2016 có hơn 10.100 hecta san hô ở các vùng biển nông bị tổn h.ạ.i vì hoạt động khai thác nghêu của Trung Quốc. Con số này còn lớn hơn diện tích san hô bị pha’ h.ủy vì hoạt động nạo vét và bồi đắp đảo nhân tạo trái phép là gần 6.000 hecta.

Đội tàu khét tiếng tái xuất

Theo nghiên cứu của CSIS, giới chức Trung Quốc dường như ý thức rõ và cho phép đội tàu khét tiếng này quay lại hoạt động trên Biển Đông.

Ảnh chụp vệ t.inh cho thấy tàu đa’nh b.ă’t nghêu b.ă’t đầu hoạt động ở vùng biển quanh Đ.á Bông Bay, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, từ cuối năm 2018. Bụi trầm tích từ hoạt động nạo v.ét đáy biển có thể được nhìn thấy rõ trong ảnh chụp ngày 11/4. Bụi trầm tích cùng những vế.t s.ẹo hình mũi thuyền trên bề mặt đáy biển là dấu hiệu giai đoạn đầu của quá trình khai thác nghêu tương tự những năm 2012-2015.

Các hoạt động khai thác nghêu bằng phương pha’p trên đi ngược lại quy định của luật pha’p quốc tế và luật môi trường của Trung Quốc. Tuy nhiên, chúng vẫn ngang nhiên diễn ra sau khi Trung Quốc hồi tháng 7 cho lắp đặt tại Đá Bông Bay cái gọi là trạm quan s.á.t hàng hải “Ocean E-Station”, hỗ trợ định hướng cho tàu trong khu vực.

Những mô tả về năng lực radar gia’m sa’t của cơ sở này cho thấy giới chức Trung Quốc đủ khả năng nắm được diễn biến ở thực địa nhưng không hề có động th.ái can thiệp.

Ảnh chụp vệ ti.nh đội tàu khai thác nghêu của Trung Quốc ở phía tây nam bãi cạn Scarborough vào tháng 12/2018. Ảnh: CSIS.

Dấu vết khai thác nghêu khổng lồ cũng được pha’t hiện ở đảo Bạch Quy thuộc Hoàng Sa. So với ảnh chụp vệ tinh hồi tháng 2/2018, mặt biển khu vực ghi nhận vào tháng 11 cùng năm đã bị biế’n dạng với những dấu vết của hoạt động nạo vét.

Đội tàu Trung Quốc cũng xuất hiện tại bãi cạn Scarborough, vốn là điểm nóng giữa Trung Quốc và Philippines trên Biển Đông. Ảnh chụp vệ tinh tháng 12/2018 cho thấy số lượng lớn tàu Trung Quốc hiện diện tại vùng biển. So s.á.nh ảnh chụp tháng 3 và tháng 12/2018 cũng cho thấy nhiều dấu vế’t n.ạo vét mới xuất hiện ở đáy biển.

Các chuyên gia của CSIS nghi ngờ tàu Trung Quốc đang áp dụng thêm phương pha’p khai thác mới ở bãi cạn Scarorough, đặc b.iệt tại các vùng biển sâu mà thiết bị nạo vét không tiếp cận được đáy biển.

Trong một ph.óng sự của trên ABS-CBN của Philippines, các ph.óng viên nhìn thấy tàu Trung Quốc gắn ống nhựa lớn vào máy bơm áp suất cao để hút nghêu. Phương pha’p mới có tá’c h.ạ.i môi trường thậm chí còn lớn hơn kiểu đa’nh b.ă’t cũ. Các chuyên gia cảnh báo lớp trầm tích dưới đáy biển có thể pha’t tán trên quy mô lớn, làm ô n.h.i.ễ.m môi trường và rối l0ạn h.ệ si.nh th.ái các vùng biển xung quanh.

Tương tự như trường hợp tại Đá Bông Bay, tuần duyên Trung Quốc vẫn hiện diện thường trực ở bãi cạn Scarborough. Phóng sự của ABS-CBN thậm chí ghi nhận hình ảnh tàu chấp pha’p Trung Quốc đến thăm tàu ngư dân.

Hoạt động khai thác nghêu gây tổn h.ạ.i môi trường của các tàu Trung Quốc đang diễn ra với tần suất lớn đến mức những bãi tập kết hải sản có thể nhìn thấy rõ trên ảnh vệ tinh. Ảnh chụp vào tháng 3 cho thấy những bãi tập kết này là chấm trắng “bất thường” quanh các rạn san hô, theo mô tả của CSIS.

Ng.uy cơ điểm đến kế tiếp

Các chuyên gia thuộc chương trình AMTI chưa pha’t hiện bằng chứng đủ vững chắc cho thấy hoạt động khai thác nghêu của đội tàu Trung Quốc đã xuất hiện tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Trong mảnh chụp vào ngày 7/4, các chuyên gia pha’t hiện một “tàu mẹ” cùng nhiều tàu nhỏ hiện diện ở vùng biển gần Đá An Nhơn (tên tiếng Anh là Lankiam Cay). Tàu mẹ của ngư dân Trung Quốc có chiều dài gần 20 m, nhỏ hơn các tàu xuất hiện tại Đá Bông Bay gần 10 m. Các tàu nhỏ ở hai trường hợp có kích thước tương đương.

Các chuyên gia chưa pha’t hiện những dấu s.ẹo đặc trưng trên đáy biển ở khu vực Đá An Nhơn. Điều này có thể cho thấy hoạt động khai thác nghêu g.ây h.ạ.i cho môi trường vẫn chưa diễn ra sau khi đội tàu Trung Quốc đến khu vực.

Tàu Trung Quốc xuất hiện vùng biển Đá An Nhơn tại quần đảo Trường Sa vào ngày 29/3. Ảnh: CSIS.

Tuy nhiên, với phương pha’p khai thác mới được thực hiện tại Scarborough, hoạt động đa’nh b.ă’t nghêu của các tàu Trung Quốc khó pha’t hiện và tổng hợp hơn trước. Việc hút trầm tích và nghêu bằng máy bơm nước áp suất lớn không để lại dấu tích như giai đoạn 2012-2015 và khó được pha’t hiện qua ảnh chụp vệ tinh.

Các chuyên gia của CSIS cảnh báo còn rất nhiều hoạt động khai thác nghêu của ngư dân Trung Quốc gây h.ạ.i cho môi trường nhưng chưa được pha’t hiện.

Với hàng chục nghìn hecta san hô đã bị ph.a’ hủy cùng trữ lượng cá đang ở mức báo động, “toàn khu vực sẽ cảm nhận rõ sức ảnh hưởng từ hoạt động p.h.á h.o.ạ.i môi trường biển này”, báo cáo của AMTI cảnh báo

Video hot

Bình luậnViết cảm nhận